EŞME'NİN TARİHÇESİ
Uşak ilinin batısında yer alan Eşme ilçesi gerek nüfusu, gerek yüzölçümü bakımından ilimizin ikinci büyük ilçesidir. Tarihin ilk çağlarından beri değişik milletlere merkez olan Eşme'nin ilk sakinlerinin Esmeli Aşiretinden olduğu rivayet edilmektedir.
Esmeli aşiretinin bu adı nereden aldığı bilinmemekle beraber, Eşme pınarların başına yerleşen aşiret oymaklarına veya göç kafilelerine verilen isim olarak düşünülmektedir.İlçemiz Türk aşiretlerinde Esmeli, Kacar,Harmandalı,Kızılkeçeli, Karatekeli, Sankeçili, Santekeli. Sankeçeli, gibi aşiretlere yurt ve oba olmuştur. Bu aşiretlerin bazılarının varlığını halen devam ettirmekte olup. Karakeçili aşiretinin Urfa ve Bilecik te, Eşmeli aşiretinin de Kocaeli'ndeki aşiretlerle kan ve akrabalık bağlarının bulunduğu bilinmektedir.
Osmanlı döneminde Denizli ilinin Mutasarrıflık olması ile birlikte Güreinay, Sirge Nahiyeleri ile birleştirilerek Eşme Kazası adı ile bu il' e bağlanmıştır. (1865)daha sonra Manisa iline bağlanmış.ilçe merkezi 1934 yılında ulaşım durumu göz önünde bulundurularak Takmak tan Eşmeye taşınmıştır. 1953 yılında Uşak Kazasının İl olması ile birlikte Uşak'a bağlanmıştır.
Batı Anadolu'da Uşak İli'ne bağlı bir ilçe olan Eşme’nin. 62 köyü vardır. Bu ilçenin yazın kuruyan, kışın gürleşen dereleri. kuzeyde Gediz, Büyük- Menderes ırmaklarına karışır. Manisa'nın Selendi, Kula, Alaşehir ve Sarıgöl ilçelerine komşudur. Denizden yüksekliği 823 m. olup, il merkezi Uşak'a yeni asfalt şose ile 61km. ve demiryolu ile 69 km. mesafededir.
Eşme ilçe merkezi, daha önce şimdiki kasabanın 5 km. kuzeydoğusundaki Takmak köyünde idi. 1920 yılında Yunan işgaline uğramış. İstiklal Savaş’ımızın zaferle sona ermesi üzerine, işgalci Yunanlılar tarafından; kışlaları, hükümet konağı ve çarşısı yakılmış olan bu eski ilçe merkezi, bir harabeye dönmüştü. 3 Eylül 1922'de Kahraman Ordumuzun Takmak'a girmesi ile, Eşme de düşman işgalinden kurtulmuştur. Yunanlıların yakıp yıkması ile harabeye dönen Takmak'ın imarının güçlüğü yüzünden, Manisa İl Genel Meclisi Kararı ile ilçe merkezinin, Afyon-İzmir demiryolu üzerinde Elvanlar İstasyonu yanındaki araziye kurulması gerçekleştirilmiştir. 26 Mart 1934'de Kaymakamlık. Elvanlara taşınmıştır. Bu yeni ilçe merkezi kısa sürede gelişmiş, bugün Uşak'ın en büyük ve mamur bir ilçesi haline gelmiştir.
Eşme ilçesi, 1953 yılına kadar Manisa İli'ne bağlı iken, aynı yıl il olan Uşak'a (Uşak Kütahya'nın ilçesi idi) verilmiştir.
Eşme adının, çok uzun bir geçmişi vardır. Büyük Osmanlı Tarihçisi Müneccimbaşı Ahmed - Dede'nin Cami-üd-Düvel'inin kaynağına göre, Germiyanoğulları Beyliği'ni kuran ve Kütahya'yı merkez edinen Alişiroğlu l. Yakup Bey'in 1302 yılında sahip olduğu Banaz, Kula ve Denizli bölgeleri ile birlikte Eşme de, onun mülkiyetinde idi. Sultan Yıldırım Bayezid 1390'da Germiyanoğulları Beyliği'ni II. Yakup Bey'in elinden alarak. Osmanlı idaresine bağlamıştı. Bu bilgilerden, Eşme bölge adının, Germiyanoğulları zamanından ve en azından günümüzden 692 yıl öncesinden kalma olduğu, anlaşılmaktadır.
Eşme İlçesi köylüleri'nin atalarından kalma hatıralarına göre. Eşme adı, bu addaki Yörük oymağı'ndarı kalmadır. Bugün. Eşme'deki en büyük aşiret Horasan'dan gelme olduklarım bilen Kargılı, Küşeli ve Çıkılı adlı uç oymağı bulunan Kaçarlar'dır.
Eşme Yerlilerinden öğretmen Elif Hale hanımın dedelerinden aldığı bilgilere göre, ilçe merkezi Elvanlar'a, Antalya'nın Almalı yöresinden gelme Sarıkeçili de denilen Santekeli Yörükleri; Danaz'da Kızıltekeli Yörükleri, Kıranköyünde Matan Yörükleri, Eşme-Alaşehir arasındaki Ziyanlar köyünde Horasan Yörükleri, Hardallı ve Kayalı köylerinde Hardallı Yörükleri yerleşmişlerdir.
Eşme'de öteki Yörük obalarından bilinenler: Acem Yörükleri. Bekişli, Güllü, Kıllılar, Kirliler ve Tülüler'dir.
Bugün Eşme köy adlarından bir kısmının Yörük veya Türkmen oba ya da oymaklarına göre anıldığı görülüyor: Aydınlı, Bekişli, Bozlar, Caberler, Davutlar, Delibaşlı, Dervişli, Elvanlar (ilçe merkezi). Emirli, Eşmeli, Fakılı, Güllü, Harmandalı, İsalar, Kandemirler, KaraAhmetli, Karabacaklı, Karacaömerli. Kazaklar, Köseler, Manavlı, ve Takmak köyleri gibi. Buradaki yaylaklar ve kışlaklara, Sivas Vilayetinden Yeni-El Türkmen oymakları, izinsiz olarak gelip otlaklardan yararlanıyorlardı. İstanbul'a yapılan şikayetler üzerine, Hicrî "Evahir i Z. 1145" (5-14 Mayıs 1733) tarihli bir Osmanlı belgesinde: Eşme Kazası Kadısı'na gelen hükümde; Buradaki yaylak ve kışlaklara izinsiz gelen ve yerli yörüklerin otlaklarından yararlanan bu oymakların, yine kendi eski yerlerine gönderilmeleri isteniyordu." Bu hüküm, yerine getirilmiştir.
İlçe ekonomisi tarıma ve dışa dönüktür. Tarımın yanı sıra, hayvancılık da gelişmiştir. Kasaba balkının geçim kaynaklarından biri kilimciliktir. Yılda orta boyda, 5-7 bin kilim dokunur, Eşme'nin Takmak, Kalınkaya, Bozlar, Karacaömer, Akçaköy. Emirler ve Fakılı köylerindeki el tezgahlarında dokunan kilimler, piyasada çok tutuna gelmiştir.
İLÇEMİZDEKİ TARİHİ ESERLER
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|||||||||||||||
